Met een jagende fiscus aan de ene kant en een btw-verhoging aan de andere kant gaan de festivals een zware zomer tegemoet. "De diversiteit van ons festivallandschap staat op het spel", zegt Serge Platel van de Belgische Festivalfederatie in De Standaard.
Muziekfestivals zitten dezer dagen in de hoek waar de klappen vallen. De fiscus won deze week een beroepsprocedure tegen het West-Vlaamse Dranouter, waardoor dat festival voortaan 25 procent vennootschapsbelasting moet betalen op zijn winst, ondanks dat het een vereniging zonder winstbejag is. In 2026 volgt een btw-verhoging die de festivals viermaal treft: de taks op tickets, camping, frisdranken en afhaalmaaltijden verdubbelt van 6 naar 12 procent. "We wisten dat het economisch harde tijden zijn en dat iedereen zijn steentje zou moeten bijdragen", reageert Serge Platel van de Festivalfederatie. "Maar we hebben wel het gevoel dat we langs alle kanten in de hoek geduwd worden."
Nog even voor de duidelijkheid: waarom is het een probleem dat festivals van een vzw-structuur richting een vennootschap worden geduwd?
"Door een gunstiger belastingregime en de mogelijkheid om met vrijwilligers te werken, kunnen vzw's zich richten op de ondersteuning van sociale doelen, of meer risico’s nemen met hun programma door kleinere artiesten een kans te geven. Als vennootschap zijn de marges kleiner: dan word je gedwongen om commerciëler te denken. Zo wordt de diversiteit van ons festivallandschap op het spel gezet."
Moeten nog meer festivals de hete adem van de fiscus vrezen?
"Ook het Waalse Ronquières ligt momenteel in strijd met de fiscus. Maar het voornaamste probleem is de rechtsonzekerheid: er valt geen lijn te trekken in het beleid. Rock Werchter en Pukkelpop zijn al lang vennootschappen, maar recent werden naast Dranouter ook kleinere vzw’s als Labadoux en Rock Ternat geviseerd, en zelfs een gesubsidieerde instelling als De Roma. Na verschillende rechtszaken weten we nog steeds niet waar de lat ligt."
Tegelijk zit er ook een btw-verhoging aan te komen. Gaat een festival echt moeilijker uitverkopen als de tickets geen 100, maar 106 euro kosten?
"Festivals voelen die btw-verhoging op vier fronten tegelijk, dus de vraag is: wanneer stopt het voor een bezoeker? Met zoveel veranderingen wordt het voor een organisator ook onmogelijk om nog een begroting op te stellen, want je weet niet hoe de festivalgangers zullen reageren. We hebben dat al aangekaart bij de overheid, maar ik heb niet het gevoel dat er veel naar ons geluisterd wordt."
Verkeert de Belgische festivalsector nu stilaan in crisis?
"Er wordt alleszins een enorme emmer van onzekerheid over de sector uitgestort. Recent nam de FOD Financiën ook enkele gratis festivals in het vizier, waaronder organisatoren op de Gentse Feesten. Die mochten de btw van verschillende posten, zoals van hun artiesten of hun podium, niet meer aftrekken van hun btw-inkomsten, uit bijvoorbeeld drankverkoop. Omdat volgens de fiscus niet bewezen is dat het ene aan het andere gekoppeld is. Als dat de regel wordt, is dat een nieuwe bom onder alle gratis evenementen op het openbaar domein. Politici kunnen vaak lyrisch zijn over de diversiteit van onze festivalsector en over diens culturele en toeristische impact. Dan kan ik niet begrijpen dat ze zo'n mooi landschap op deze manier tenietdoen."
Verwacht je dat er deze zomer festivals gaan sneuvelen?
"Elk jaar zijn er wel festivals die stoppen of erbij komen, maar ik hoop vooral dat onze vlaggenschepen deze storm overleven. Het goeie is dat festivals blijven bestaan door de vraag van het publiek. Dat blijft enthousiast, en dat maakt veel goed."
